Marta González

O Observatorio Costeiro de Galicia substitúe a boia de Muros por unha máis avanzada para reforzar a observación mariña en tempo real nas rías galegas

• A nova boia facilitará as tarefas de mantemento e permitirá incorporar nova sensórica para ampliar as capacidades de monitorización ambiental
• A estación forma parte da rede automática do Observatorio Costeiro da Xunta de Galicia, que fornece datos oceanográficos e meteorolóxicos en tempo real

O Observatorio Costeiro da Xunta de Galicia procedeu á substitución da boia oceanográfica de Muros por unha nova de maior tamaño e mellores prestacións técnicas, co obxectivo de reforzar a capacidade de observación mariña en tempo real das rías galegas.

A nova plataforma permitirá mellorar as condicións de operación e mantemento da estación, así como facilitar a instalación de nova sensórica, ampliando as capacidades de seguimento ambiental nunha zona de elevado interese para o sector marítimo-pesqueiro e para o estudo dos efectos do cambio climático sobre os ecosistemas costeiros.

Esta estación forma parte da rede de plataformas automáticas mantida polo Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR no marco do Observatorio Costeiro de Galicia (OCXG), unha infraestrutura pública de observación e predición mariña que integra capacidades de monitorización en tempo real, modelización numérica e servizos operativos orientados á xestión costeira e aos sectores marítimos. A boia transmite datos cada dez minutos, incluíndo variables como temperatura da auga, salinidade, correntes ou condicións meteorolóxicas, información que pode consultarse en aberto a través da web de plataformas do Observatorio.

O Observatorio susténtase na colaboración entre tres organismos da administración autonómica: por parte da Consellería do Mar, o Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño de Galicia (Intecmar) e o Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR, e por parte da Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático, a través de MeteoGalicia. Esta cooperación permite integrar observación, predición e servizos operativos nun único sistema coordinado ao servizo da sociedade e da economía azul galega.

O Sistema de Observación do OCXG está formada por distintas infraestruturas e sistemas de medida distribuídos ao longo da costa galega, entre os que destacan as boias oceanográficas, plataformas fixas, estacións meteorolóxicas costeiras, radares de alta frecuencia (HF Radar) ou sistemas de monitorización ambiental en bancos marisqueiros e bateas de mexillón. Todos estes sistemas proporcionan información fundamental para o seguimento do seu estado.

Ademais do sistema de observación, o Observatorio conta con ferramentas avanzadas de predición baseadas nos modelos numéricos desenvolvidos e executados diariamente por MeteoGalicia, así como co soporte operativo que Intecmar presta ao Plan CAMGAL de loita contra a contaminación mariña accidental. Estes sistemas permiten xerar predicións oceanográficas e meteorolóxicas que son empregadas tanto polas administracións como polos sectores produtivos e organismos de emerxencia.

Idisom

O Observatorio Costeiro da Xunta de Galicia, cofinanciado pola Xunta e a Unión Europea a través do Fondo Europeo Marítimo, de Pesca e de Acuicultura (FEMPA), traballa ademais para integrarse en IDISOM, a Infraestrutura Distribuída de Observación Mariña de carácter nacional, co obxectivo de reforzar a coordinación científica e técnica entre as principais infraestruturas de observación oceánica do Estado.

A incorporación do OCXG permitiría achegar a experiencia galega en oceanografía operacional costeira, así como as súas capacidades de observación en tempo real, modelización e servizos orientados aos usuarios finais. Do mesmo xeito, facilitaría a interoperabilidade de datos e servizos a escala estatal, reforzando a posición de Galicia como referencia no ámbito da observación mariña e contribuíndo ao desenvolvemento dunha rede integrada de seguimento do medio mariño ao servizo da investigación, da xestión pública e dos sectores produtivos.

A substitución da boia de Muros enmárcase na aposta da Xunta por consolidar e modernizar as infraestruturas de observación mariña de Galicia, reforzando a capacidade de resposta fronte aos retos asociados ao cambio climático e contribuíndo á protección e xestión sostible do medio mariño.

A Xunta pon en valor no Congreso Internacional EuroGOOS 2026 a vangarda galega en monitorización e predición oceanográfica

• O Observatorio Costeiro de Galicia participa neste foro europeo de referencia na materia, que se celebrará en Lárnac (Chipre) do 18 ao 20 de maio
• O Centro Tecnolóxico do Mar presentou hoxe a experiencia da Batea Sentinela, unha solución de monitorización desenvolvida conxuntamente co sector mexilloeiro

A Xunta, a través do Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño (INTECMAR), o Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR e a Dirección Xeral de Enerxías Renovables e Cambio Climático-MeteoGalicia, reafirma a súa posición de liderado na xestión do medio mariño coa súa participación na 11ª Conferencia Internacional EuroGOOS, que se está a celebrar en Chipre.

Unha técnica da Unidade de Tecnoloxías Mariñas de CETMAR e dous investigadores do INTECMAR conforman a delegación da Consellería do Mar neste evento, principal punto de encontro para o desenvolvemento da oceanografía operativa en Europa, integrando servizos de datos e predición para garantir a sostibilidade dos recursos costeiros. Neste foro internacional, os expertos presentan os resultados dos proxectos clave para a resiliencia do sector pesqueiro e marisqueiro galego ante os retos do cambio global.

Batea sentinela

O Centro Tecnolóxico do Mar presentou hoxe a experiencia da Batea Sentinela, unha solución de monitorización desenvolvida conxuntamente co sector mexilloeiro no marco do proxecto europeo Transformar e reforzada posteriormente pola Dirección Xeral de Pesca, Acuicultura e Innovación Tecnolóxica da Consellería do Mar. O sistema, instalado polo CETMAR nunha batea comercial da Ría de Arousa, integra sensores metereolóxicos e oceanográficos que permiten rexistrar en tempo real variables ambientais e datos relacionados co crecemento do mexillón nas cordas de cultivo.

A información é validada e distribuída publicamente a través dun visor web integrado nos recursos de Apromex. O traballo pon en valor o papel dos observatorios mariños como provedores de servizos operativos co-deseñados cos usuarios finais, así como o potencial destas solucións para desenvolver ferramentas de apoio e alerta temperá adaptada ás necesidades reais do sector acuícola galego.

Proxecto Redecos

Pola súa banda, o INTECMAR presenta en Chipre os avances da rede Redecos (Modernización da Rede de Monitorización de Parámetros Ambientais), un sistema pioneiro deseñado de forma conxunta co sector produtivo que permite medir de forma continua a salinidade e temperatura a pé dos bancos marisqueiros.

Este sistema demostrou ser vital para a xestión de crises, como as rexistradas durante os episodios de intensas chuvias do inverno do 2026, capturando datos críticos sobre caídas de salinidade que afectan á supervivencia deste bivalvo. Grazas a esta tecnoloxía, Galicia Conta con datos precisos que apoian a toma de decisións administrativas e a declaración de zonas catastróficas cando é necesario.

Predicións para as Rías Baixas

Presentan, ademais, as melloras no sistema de predición operativa Mohid, que foi evolucionando cara un modelo de alta resolución (400 metros) acoplado a módulos bioxeoquímicos. Este sistema permite agora non só prever correntes e temperaturas, senón tamén variables ecolóxicas esenciais como os niveis de osíxeno, nutrintes e bioamasa fitoplancton nas Rías Baixas. Esta ferramenta de vangarda, integrada no Observatorio Costeiro de Galicia (OCXG), é fundamental para a acuicultura e a protección dos ecosistemas, ofrecendo previsións a 96 horas que son de acceso público para toda a comunidade marítima, a través da web de MeteoGalicia.

A delegación da Consellería do Mar aproveitará tamén a súa participación eu EuroGOOs 2026 para difundir o Plan Estratéxico de Observación Mariña de Galicia 2026-2030, resultado do Plan de Ciencias Mariñas de Galicia, liderado polo CSIC, CETMAR e a Universidade de Vigo. O devandito plan persegue impulsar unha estratexia sostible eficiente para a integración de sistemas de observación e servizos de monitorización mariña aliñándose coas políticas autonómicas, estatais e europeas en materia de ciencia, tecnoloxía e innovación.

Co apoio de fondos europeos (Fempa e NextGenerationEU), a Xunta segue apostando por unha observación oceánica de proximidade que garanta a resiliencia dunha economía azul da que dependen miles de familias galegas.

A Xunta pon en valor os ecosistemas costeiros como sumidoiros de carbono claves para avanzar cara á neutralidade climática nunha xornada do proxecto CAPTA

• A Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático da Xunta de Galicia en colaboración có Centro Tecnolóxico do Mar organizou en Santiago unha xornada técnica sobre carbono azul no marco do proxecto europeo CAPTA, unha iniciativa coordinada polo propio  CETMAR e orientada a reforzar a resiliencia costeira na Eurorrexión Galicia–Norte de Portugal

O encontro reuniu en Santiago a expertos do ámbito científico, institucional e empresarial para abordar o papel dos ecosistemas litorais como sumidoiros de carbono e o seu potencial na loita contra o cambio climático, así como o desenvolvemento de mercados de carbono e experiencias prácticas en España e Portugal.

Na inauguración institucional da xornada, a directora xeral de Enerxías Renovables e Cambio Climático, Paula Uría, puxo en valor os ecosistemas mariños como sumidoiros de carbono claves para avanzar cara á neutralidade climática.

Durante a súa intervención, a directora xeral explicou que a neutralidade climática pasa tanto pola redución das emisións de gases de efecto invernadoiro como pola potenciación dos mecanismos de absorción natural de carbono. Nese senso, apostou por situar os ecosistemas costeiros -marismas, pradeiras mariñas ou zonas intermareais- “no centro das solucións baseadas na natureza contribuíndo tanto á loita contra o cambio climático como á conservación da biodioversidade e ao desenvolvemento sostible do litoral”.

En concreto, Paula Uría fixo fincapé no proxecto CAPTA, no que colaboran a Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático e CETMAR, que busca crear un marco de cooperación transfronteiriza entre Galicia e o Norte de Portugal para identificar ameazas, vulnerabilidades e riscos climáticos aos que se enfrontan os espazos costeiros e establecer actuacións coordinadas para a súa preservación.

Tras unha introducción sobre o proxecto CAPTA a cargo do persoal de CETMAR, abordaranse cuestións crave como os sistemas voluntarios de créditos de carbono en Galicia, o deseño do primeiro estándar para a certificación de créditos de carbono azul en España e Europa desenvolvido por unha administración pública, a experiencia do consorcio empresarial que lidera o piloto de captura de CO₂ no Parque Natural Bahía de Cádiz e outras desenvolvidas en Portugal.

A xornada completouse coa presentación de resultados  do proxecto CAPTA e unha mesa redonda sobre retos e oportunidades do carbono azul na Eurorrexión Galicia- Norte de Portugal.

O proxecto CAPTA -“Neutralidade climática: papel do Carbono Azul na costa de Portugal e Galicia”- conta cun orzamento de 1,67 millóns de euros e está cofinanciado polo programa Interreg España-Portugal POCTEP e o fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER).

Entre as súas liñas de traballo destaca o desenvolvemento de metodoloxías comúns para a análise de fluxos de CO₂ e a avaliación do papel dos ecosistemas litorais como sumidoiros de carbono, apoiándose no uso de tecnoloxías avanzadas como satélites, drons ou intelixencia artificial. A iniciativa contribuirá ademais a mellorar os sistemas de alerta fronte a riscos climáticos mediante a identificación de novos indicadores ambientais, facilitando información comparable e procedementos homoxéneos para a toma de decisións. Así mesmo, CAPTA promove a implicación social e a sensibilización sobre a importancia da adaptación ao cambio climático e a protección dos ecosistemas costeiros.

O proxecto conta cunha ampla participación institucional e científica. A Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático participa a través da Dirección Xeral de Enerxías Renovables e Cambio Climático – Meteogalicia. Tamén participa a Consellería do Mar a través de CETMAR, que lidera a iniciativa, e do Instituto Tecnolóxico para ou Control do Medio Mariño de Galicia (INTECMAR). Todos eles forman parte do Observatorio Costeiro da Xunta de Galicia e do Observatorio da Marxe Ibérica-Observatorio RAIA.

O consorcio complétase con outras institucións que tamén forman parte do Observatorio RAIA, como o Instituto de Investigacións Mariñas e o Instituto Español de Oceanografía, ambos  pertencentes ao CSIC, as universidades de Porto, Aveiro, Vigo e A Coruña, así como outras entidades portuguesas como INESC TEC e CIIMAR.

Operativo desde 2028, o Observatorio RAIA proporciona servizos de observación e predición océano-meteorolóxica na Eurorrexión Galicia–Norte de Portugal, apoiando a sectores crave da economía azul como a pesca, o turismo e a xestión ambiental, no que tamén se integra o Observatorio Costeiro da Xunta de Galicia.

Con esta xornada, a Xunta de Galicia reforza o seu compromiso coa loita contra o cambio climático e a promoción de solucións baseadas na natureza, situando ao carbono azul como unha ferramenta para explorar a sustentabilidade do litoral galego.

CETMAR promove o debate sobre a mellora da xestión das artes de pesca en desuso e do lixo recollido durante a pesca no marco dun taller do proxecto Free LitterAT

• A través dun debate organizado, os participantes na xornada compartiron a súa visión e puntos de vista sobre os retos, necesidades e oportunidades de mellora asociados aos procesos de recollida e xestión de residuos inorgánicos do sector pesqueiro e portuario

O Centro Tecnolóxico do Mar foi escenario dun taller organizado no marco do proxecto Free Litter AT, que coordina a Fundación CETMAR, unha acción financiada polo Programa de Cooperación Transnacional Espazo Atlántico, e que pretende protexer a biodiversidade a través de enfoques innovadores para previr e reducir o lixo mariño.

O obxectivo do taller era abordar cómo mellorar a xestión das artes de pesca en desuso e dos residuos recollidos de forma pasiva (pesca de lixo). Trala presentación xeral do proxecto e intervencións en remoto de socios de Francia e Irlanda, os participantes, representantes de diferentes sectores, compartiron a través dun debate organizado a súa visión e os seus puntos de vista sobre os retos, necesidades e oportunidades de mellora asociados aos procesos de recolleita e xestión de residuos inorgánicos.

Abordáronse así cuestións relativas sobre a recollida e almacenamiento a bordo dos residuos pescados pasivamente, da sú xestión unha vez en porto, opciones de valorización ou cómo conseguir e manter a implicación dos pescadores nestas tarefas.

Respecto das redes en desuso puxéronse enriba da mesa de debate cuestións asociadas á recollida e almacenamento en porto, a súa reparación ou reutilización, así como as opcións de reciclaxe ou de tratamento en terra.

O taller de Free LitterAT contou coa participación activa de autoridades portuarias, organizacións pesqueiras, fabricantes de sistemas técnicos para a pesca e a acuicultura, xestores e recicladores, redeiras, ONG, membros de centros e plataformas tecnolóxicas, entidades inclusivas e representantes de outros proxectos relacionados coa temática.

O consorcio Free LitterAT, do que forman parte xunto ao CETMAR o Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño (INTECMAR), a Universidade de Santiago e o IEO-CSIC, contempla un plan ambicioso de accións piloto, talleres e iniciativas de capacitación e sensibilización para este ano 2026, a fin de seguir  fortalecendo o seu enfoque para a prevención, monitorización e redución do lixo mariño.

CETMAR salienta a implicación dos actores e o fomento de capacidades na transferencia efectiva de coñecemento cara a protexer a biodiversidade mariña

• O Centro Tecnolóxico do Mar está a desempeñar un papel protagonista na maior reunión de partes interesadas na conservación en África Occidental, o Foro Mariño e Costeiro
• En representación do consorcio do proxecto europeo Reduce, a fundación galega lidera o diálogo sobre a importancia da colaboración para reducir as capturas accidentais de especies ameazadas

O Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR, socio responsable da comunicación e a transferencia de coñecemento no proxecto europeo REDUCE, está a desempeñar un papel protagonista na 12ª edición do Foro Rexional Mariño e Costeiro (FOMACO 2026), que se celebra esta semana en Nuakchot (Mauritania).

En representación do consorcio, CETMAR lidera o diálogo sobre como a investigación colaborativa e a implicación da industria e das administración a diferentes niveis son esenciais para reducir as capturas accidentais de especies ameazadas e protexer a biodiversidade mariña no Atlántico Centro-Oriental.

Rosa Fernández Otero, en representación de CETMAR, facilitou un dos eventos temáticos do foro, unha comunicación con orientación e perspectiva prácticas á que asistiron máis de 30 representantes rexionais. Durante a sesión, CETMAR ofreceu unha presentación titulada “A estratexia colaborativa do proxecto REDUCE no Atlántico Centro Oriental”.

A contribución de CETMAR centrouse no principio de que os desafíos ecolóxicos non poden resolverse de xeito exclusivo no ámbito científico e necesitan do coñecemento atesourado polos profesionais e as comunidades locais e tamén da participación dos decisores e xestores públicos.

Os aspectos máis destacados da participación de CETMAR inclúen:

• O “Motor operativo”: CETMAR define a participación dos interesados como o motor vital para unha investigación con impacto e a responsabilidade social.
• Ponte de unión: A organización enfatiza a creación de confianza coas empresas pesqueiras e as comunidades locais para comprender as realidades operativas e asegurar o acceso a bordo para a recollida de datos e o coñecemento do que pode e non pode funcionar nas condición de traballo a bordo.
• Co-deseño de solucións: CETMAR avoga por co-desenvolver tecnoloxías de mitigación e melloras na xestión xunto cos sectores implicados en lugar de impoñelas de arriba cara abaixo, asegurando que as medidas de conservación sexan efectivas, factibles e xustas, especialmente nun contexto de operación como o do proxecto REDUCE.
• Desenvolvemento de capacidades: A participación subliña a necesidade de obradoiros rexionais e formación para aliñar os tratados internacionais de sustentabilidade coa xestión pesqueira local. Neste sentido avanzou a celebración no mes de novembro dunha formación a bordo do INTERMARES no porto de Dakar, Senegal, na que se espera unha ampla participación do persoal técnico pesqueiro das administracións da rexión.

O proxecto REDUCE é unha iniciativa financiada polo programa Horizonte Europa da UE dedicada a mitigar as capturas accidentais de megafauna mariña ameazada (tartarugas, quenllas, raias, aves mariñas e mamíferos) a través da colaboración interdisciplinar na rexión do Atlántico Centro Oriental.

O proxecto REDUCE de Horizonte Europa, no que participa CETMAR, únese a máis de 700 líderes e expertos no Foro Mariño e Costeiro de África Occidental en Mauritania

• Unha delegación de alto nivel do consorcio europeo, que inclúe á Universidade de Barcelona (UB), ó Centro Tecnolóxico do Mar (CETMAR), á Universidade de Santiago de Compostela (USC), BirdLife International (BLI) e ó PRCM, que tamén é o anfitrión local, participa na 12ª edición do FOMACO en Nuakchot

O proxecto REDUCE de Horizonte Europa, no que participa CETMAR, está presente estes días no 12º Foro Mariño e Costeiro de África Occidental, a maior reunión de partes interesadas na conservación en África Occidental, e que se celebra no Palacio de Congresos Mokhtar Ould Daddah desde o luns ata o 30 de abril baixo o tema: “A saúde dos océanos: unha panca para unha economía azul sostible e inclusiva”.

Nun contexto rexional marcado pola emerxencia climática e a sobreexplotación dos recursos, REDUCE sitúase como unha iniciativa clave para axudar a mitigar as capturas accesorias de megafauna mariña ameazada nos caladoiros do Atlántico Centro-Oriental. O proxecto busca transformar a ciencia en acción política e técnica, contribuíndo directamente á futura folla de ruta rexional de África Occidental para acelerar a cooperación en materia de saúde oceánica.

Durante o foro, o consorcio, representado por á Universidade de Barcelona (UB), ó Centro Tecnolóxico do Mar (CETMAR), á Universidade de Santiago de Compostela (USC), BirdLife International (BLI) e ó PRCM, que é o anfitrión local, dirixirá tres eventos estratéxicos para presentar as súas propostas de posibles solucións innovadoras e escalables:

• Evento 19 (28 de abril, 14:30-16:00, Sala C): “Redución das capturas accesorias de megafauna mariña: a abordaxe colaborativa do proxecto REDUCE”. Analizaranse as dimensións socioecolóxicas e o compromiso das partes interesadas clave coa pesca sostible.

• Evento 20 (28 de abril, 16:30-18:00, Sala A): “Oportunidades de monitorización electrónica para a pesca de África Occidental”. En colaboración co proxecto Common Oceans Tuna da FAO, presentaranse os sistemas de seguimento electrónico (MER) como ferramentas prácticas para fortalecer a transparencia e reducir a pesca ilegal, non declarada e non regulada (INDNR).

• Evento 33 (29 de abril, 16:30-18:00, Sala E): “Planificación espacial mariña (MSP) en África Occidental”. Unha mesa redonda organizada en conxunto co programa MSPglobal da UNESCO-COI para fomentar un diálogo inclusivo sobre a xestión equitativa dos recursos mariños.

A participación de REDUCE neste foro, que conta co apoio do Ministerio de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible de Mauritania, subliña a necesidade urxente de restaurar os ecosistemas e garantir medios de subsistencia dignos para as comunidades costeiras da rexión. Como sinalou o Dr. Ahmed Senhoury, director executivo do PRCM, esta edición debería marcar un punto de inflexión cara a unha acción oceánica máis sistémica, coordinada e financeiramente sostible.

O papel de CETMAR

O Centro Tecnolóxico do Mar desempeña un papel fundamental na delegación do proxecto REDUCE nesta doceava edición de FOMACO en Nouakchott. CETMAR coordina os esforzos para pechar a brecha entre a investigación científica e as necesidades prácticas da industria pesqueira e os responsables políticos na área do proxecto, buscando a súa participación no proceso.

Durante o foro, Rosa Fernández, en representación de CETMAR, dirixirá unha sesión específica que terá lugar este martes. A súa presentación, titulada “Participación das partes interesadas para unha pesca sostible: REDUCE fomenta a colaboración e o desenvolvemento de capacidades”, céntrase no enfoque do proxecto cara a involucrar a todas as partes interesadas para garantir que as medidas para mitigar a captura accesoria de especies ameazadas sexan eficaces e socioeconómicamente viables.

A experiencia de CETMAR en transferencia de tecnoloxía e xestión do coñecemento é esencial para traducir os achados científicos do proxecto en prácticas de xestión pesqueira sostible na área de investigación REDUCE. Ao participar neste diálogo rexional, CETMAR reforza o seu compromiso coa saúde dos océanos como un motor clave dunha economía azul sostible en África Occidental.

Acerca de REDUCE

O proxecto REDUCE é unha iniciativa pioneira financiada polo Programa Horizonte Europa da Unión Europea con máis de 8 millóns de euros, que se desenvolverá entre 2024 e 2027, dedicada a investigar as posibilidades de reducir a captura accidental de megafauna mariña ameazada, en perigo de extinción e protexida (tartarugas, cetáceos, aves e tiburóns) e, deste xeito, protexer a biodiversidade mariña no Atlántico Centro-Oriental mediante a cooperación internacional, a participación de todas as partes interesadas e a promoción e o desenvolvemento de tecnoloxías de vangarda.

A análise das dinámicas das comunidades pesqueiras e o seu impacto socioeconómico centran os relatorios de CETMAR no I Congreso Ibérico de Pesqueiras Artesanais

• O Centro Tecnolóxico do Mar participou nesta primeira edición, celebrada en Santander e organizada polo IEO, con dous relatorios sobre os impactos socioeconómicos da pesca artesanal e a importancia desta dentro do tecido estrutural de Galicia.

A primeira edición do Congreso Ibérico de Pesqueiras Artesanais celebrouse en Santander coa participación da área de Socioeconomía da Pesca de CETMAR, que acudiu xunto cos seus socios no proxecto ESPARDE, a Universidade de Oviedo e o IEO-Vigo. O citado congreso nace co obxectivo de dar visibilidade ao sector pesqueiro artesanal de España e Portugal, ademais de xerar coñecemento, compartir experiencias e fortalecer vínculos entre ciencia, xestión e sector pesqueiro artesanal.

Neste marco, CETMAR realizou dúas presentacións: unha sobre os impactos socioeconómicos da pesca artesanal e a ordenación do espazo marítimo en Galicia, e outra sobre propostas metodolóxicas para facer mapas e analizar as dinámicas das comunidades pesqueiras.

No primeiro dos relatorios, proposto pola área de Socioeconomía da Pesca de CETMAR, incidiu-se en que as comunidades pesqueiras son esenciais para unha gobernanza ecosistémica efectiva, equitativa e resiliente, polo que comprender como se organizan e conectan territorialmente permite avaliar impactos sociais e económicos, anticipar vulnerabilidades e deseñar políticas baseadas na evidencia.

Para iso, proponse unha metodoloxía que vai máis alá do uso actual do porto base como aproximación á comunidade pesqueira, incorporando as redes de interacción entre portos, construídas a partir dos fluxos comerciais. Este enfoque permite recoñecer non só os nodos relevantes, senón tamén as estruturas de relacións que articulan as comunidades pesqueiras artesanais e revelan diferenzas entre pesqueiras que o paradigma do porto base non capta.

Nas artes menores emerxen portos que actúan como pontes fundamentais e outros que concentran a importancia comercial, mentres que a rede total identifica nodos estruturalmente distintos e destinos máis variados. Ademais, algúns portos incrementan a súa centralidade ao analizar só a pesca artesanal, o que evidencia o seu papel estratéxico dentro deste segmento, e a súa menor relevancia no conxunto da actividade pesqueira.

A comparación entre ambas redes permite identificar comunidades funcionais que difiren do paradigma baseado exclusivamente no porto base, detectar dependencias críticas e ofrecer unha base sólida para integrar información socioeconómica na análise das pesqueiras. Así mesmo, demostra o potencial das aproximacións de redes para facer mapas coas dinámicas de cada comunidade pesqueira e fortalecer a toma de decisións desde unha perspectiva territorial e ecosistémica.

Na segunda das presentacións, titulada “Facendo cartografías dos impactos socioeconómicos da pesca artesanal e a ordenación do espazo marítimo en Galicia”, púxose de manifesto a importancia da pesca artesanal como compoñente estrutural do sistema socioeconómico litoral de Galicia.

Dacordo cos datos achegados, máis de 3.600 embarcacións xeran 183,9 millóns de euros de produción e 130,9 millóns de Valor Engadido Bruto, sustentando comunidades altamente dependentes de caladoiros de elevada especialización produtiva. Porén, novos usos do espazo mariño ou figuras de conservación -Ecosistemas Mariños Vulnerables (EMV) ou Zonas de Alto Potencial Eólico Mariño— introducen restricións espaciais que afectan de maneira significativa á actividade extractiva.

A proposta de Espazos Mariños Vulnerables ilustra esta magnitude: máis de 875 buques de artes menores, especialmente os que empregan miños, trasmallos e vetas, poderían ver limitada a súa operativa en áreas onde as súas descargas superaron os 90 millóns de euros en 2024. Cunha media de 2,42 tripulantes por embarcación, estas restricións comprometerían aproximadamente 2.100 empregos, equivalentes ao 33,5 % do emprego da frota costeira artesanal. A isto súmase un impacto indirecto estimado en 54,7 millóns de euros derivado da redución de bens e servizos esenciais. En conxunto, o alcance económico para Galicia ascendería a 279,7 millóns de euros ao considerar os efectos ao longo da cadea de valor.

CETMAR resaltou ademais que a pesca artesanal participa activamente nos Grupos de Acción Local do Sector Pesqueiro, actuando como mecanismo de gobernanza territorial capaz de fortalecer o capital social, xerar alternativas económicas e aumentar a resiliencia comunitaria. Entre 2023 e 2025, este sector promoveu 163 proxectos por 9,26 millóns de euros, cuxo impacto se duplica ata os 20 millóns ao considerar efectos directos, indirectos e inducidos.

A combinación de rixidez espacial, dependencia de bens e ausencia de alternativas operativas explica a vulnerabilidade sectorial. A integración de información xeográfica, económica e social permite identificar onde e con que intensidade se manifestan estes impactos, subliñando a necesidade de marcos de gobernanza adaptativa que integren conservación, viabilidade económica e cohesión social, concluíu.

O Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR desenvolveu  59 proxectos e servizos ao longo de 2025 da man de 182 socios de 32 países do mundo

• O Centro Tecnolóxico do Mar presenta na súa memoria os logros derivados das accións levadas a cabo cara a impulsar a innovación, a sostibilidade e o coñecemento aplicado ao mar, así como o avance dunha economía azul responsable e resiliente

O Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR  coordinou e participou ao longo do ano 2025 nun total de 59 proxectos e servizos, unha actividade para a que contou coa colaboración de 182 socios con sede en 32 países do mundo. Así o recolle a Memoria 2025 da institución, unha publicación que xa está dispoñible na súa páxina web, e que resume os logros do centro na loita contra a contaminación mariña, na xestión dos recursos pesqueiros, na adaptación ao cambio climático, ou na observación oceánica e no fortalecemento da economía azul, entre outras liñas de actuación.

Do total das 59 accións levadas a cabo por CETMAR -37 servizos e 22 proxectos de investigación-, 33 foron de ámbito internacional e 26 de ámbito nacional, desenvolvéndose neste último a maioría dos servizos, mentres que 7 de cada 10 proxectos traspasaron as fronteiras nacionais.

Un equipo composto por 62 profesionais de ámbitos tan diversos como as ciencias do mar, a bioloxía, a enxeñería, o dereito, a economía, o xornalismo, as ciencias políticas ou a filoloxía, entre outros, fixeron posible o desenvolvemento de todas estas accións, cun traballo diario para apoiar aos sectores da pesca, o marisqueo e a acuicultura, aos sectores da economía azul, ás administracións públicas e as organizacións profesionais, científicas e sociais, e, sobre todo, a todas aquelas persoas que dependen dos  ecosistemas mariños.

Toda esta labor foi posible grazas ao respaldo económico de máis dunha vintena de fontes de financiamento, a maioría de ámbito autonómico ou europeo, como a Xunta de Galicia a través da Consellería do Mar, entre outros departamentos da administración galega, ou a Unión Europea, que apoiou a actividade de CETMAR en cerca de 30 das accións desenvolvidas.

Para desenvolver o seu traballo, a fundación galega asociouse con máis de 180 centros de investigación ou tecnolóxicos (48), ademais de administracións (31), universidades (36), empresas (21), entidades e asociacións (29) e co propio sector pesqueiro. Estes socios procedían de 32 países do mundo, como Portugal, Francia, Italia, Grecia, Turquía, Dinamarca, Irlanda ou Reino Unido, pasando por outros países de África e América Latina (Perú, Honduras, Costa Rica, O Salvador, Namibia, Senegal ou Sao Tomé e Príncipe), onde se desenvolveron máis dunha ducia de proxectos e servizos no ámbito da cooperación Internacional.

Moitas destas accións, relacionadas na Memoria 2025 nos ámbitos de loita contra a contaminación mariña, xestión de recursos e xestión e transferencia de tecnoloxía, gobernanza mariña, análise de datos e observación mariña, a formación ou a cooperación, seguen o seu curso neste 2026, ano en que o Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR cumpre 25 anos.

Para festexar este aniversario, a institución galega ten preparado un amplo programa de actividades no mes de xuño (feira científica LonxaLAB, diálogos do mar, regata de embarcacións solares), ao tempo que renova o seu compromiso de seguir acompañando ás persoas que viven do mar, impulsando o coñecemento e reforzando a sostibilidade dos océanos.