Monthly Archives

Outubro 2026

O peixe no menú

By | Eventos | No Comments

CETMAR acolle a xornada “Peixe sen Espiñas”, un debate sobre as barreiras ao consumo de produtos do mar nos fogares organizado por UCGAL

  • A cita terá lugar o 13 de novembro na sede do Centro Tecnolóxico do Mar en Vigo organizada pola Unión de Consumidores de Galicia, que reunirá a expertos para analizar os motivos que afastan o peixe da alimentación cotiá

A sede do Centro Tecnolóxico do Mar (CETMAR) en Vigo acollerá o vindeiro 13 de novembro a xornada «Peixe sen espiñas. Barreiras ao consumo de produtos do mar», un encontro organizado pola Unión de Consumidores de Galicia (UCGAL) en colaboración con Mercadona, Gadis e a Consellería do Mar, que reunirá voces de ámbitos habitualmente afastados entre si para analizar por que as persoas consumidoras atopan cada vez máis obstáculos á hora de incorporar o peixe á súa alimentación.

Galicia é unha das grandes potencias pesqueiras de Europa, cunha actividade económica, social e cultural profundamente vinculada ao mar. Con todo, a relación da cidadanía co peixe está a cambiar. A falta de tempo para cociñar, a percepción de que é un alimento caro, as dificultades para preparalo ou o rexeitamento entre os máis pequenos son algunhas das barreiras que condicionan a súa presenza nos fogares. Pero ata que punto responden a dificultades reais e canto teñen que ver cos hábitos, as percepcións ou a falta de información?

Para abordar estas cuestións, esta iniciativa propón cambiar o enfoque tradicional do debate. En lugar de centrarse exclusivamente nas propiedades nutricionais do peixe ou na necesidade de promover o seu consumo, a xornada buscará identificar que está a impedir realmente que chegue con maior frecuencia ás mesas dos fogares e que respostas poden ofrecer os distintos actores implicados.

O encontro reunirá a representantes da administración, do sector pesqueiro, da industria alimentaria, da distribución, da comunidade educativa, das familias e da divulgación científica e gastronómica. Unha confluencia de perspectivas especialmente relevante en Galicia, onde o peixe forma parte da identidade alimentaria e cultural, pero onde tamén se  manifestan os cambios nos hábitos de compra, na organización familiar e nas preferencias das novas xeracións.

Do prezo ás espiñas: catro barreiras para entender o consumo de peixe

A xornada comezará cunha análise da evolución do consumo de peixe nos fogares a cargo de María Isabel del Río Viqueira, secretaria xeral do Instituto Galego de Estatística (IGE), que permitirá contextualizar o debate a partir dos datos e identificar as principais tendencias.

A partir desta radiografía, o programa estruturarase arredor de catro grandes barreiras que condicionan as decisións de compra e consumo. A primeira delas será a falta de tempo e as dificultades para preparar o peixe. Nun contexto marcado polos cambios nos horarios, pola procura de alimentos fáciles de cociñar e pola perda progresiva de determinadas habilidades culinarias, o encontro analizará ata que punto a limpeza, as espiñas, os olores ou o descoñecemento das receitas condicionan a elección deste alimento. Neste diálogo participarán Carmen Albo, divulgadora gastronómica coñecida nas redes sociais como Guisándome la vida; Leticia Pérez, estudante; Roberto Alonso, secretario xeral de Anfaco – Cytma e Julio Simarro, conselleiro delegado de Congalsa.

O segundo bloque abordará unha das cuestións máis sensibles para as persoas consumidoras: o prezo percibido do peixe. O debate tratará de esclarecer a distancia que pode existir entre o custo real e a percepción de que se trata dun produto caro, analizando cuestións como o prezo por ración fronte ao prezo por quilo, a diversidade de especies dispoñibles ou as alternativas máis económicas.

Nesta mesa participarán Basilio Otero, presidente da Federación Nacional de Confrarías de Pescadores; Gonzalo Rodríguez, profesor de Economía Aplicada da Universidade de Santiago de Compostela (USC), e Jordi Soriano, director de Cadea Alimentaria para a Comunitat Valenciana, a Rexión de Murcia e Madrid de Mercadona. Tres perspectivas diferentes —a produción, a análise económica e a distribución— para abordar unha das principais preocupacións dos consumidores á hora de mercar peixe.

A terceira barreira situará o foco na infancia e na transmisión dos hábitos alimentarios. Por que moitos nenos e nenas rexeitan o peixe? Que papel desempeñan os comedores escolares? Como inflúen as familias na adquisición destes hábitos? Estas preguntas centrarán un diálogo no que participarán Rocío García, secretaria de Slow Food Compostela, e Rogelio Carballo, presidente da Confederación Galega de Asociacións de Nais e Pais de Alumnos (CONFAPA).

Finalmente, a xornada abordará a desconfianza, os mitos e a desinformación arredor do peixe, unha cuestión cada vez máis presente nas decisións de consumo. A frescura, a seguridade alimentaria, a orixe, a trazabilidade, a etiquetaxe ou os bulos que circulan polas redes sociais serán algúns dos asuntos que analizarán Paula Carrera, directora de Kómoda News, e Rafael Urrialde, vicepresidente da Real Academia Europea de Doutores.

O encontro, de entrada libre, está dirixido a profesionais do sector pesqueiro e alimentario, representantes das administracións, organizacións de consumidores, comunidade educativa e persoas interesadas na alimentación e no consumo responsable.

«Peixe sen espiñas. Barreiras ao consumo de produtos do mar» celebrarase o 13 de novembro de 2026, a partir das 11.00 horas, no Centro Tecnolóxico do Mar (CETMAR), en Vigo.

Programa

Proxecto ESPARDE

By | Novidades | No Comments

CETMAR e representantes das frotas artesanais do norte de Galicia analizan en Burela os efectos das medidas de conservación e planificación mariña no sector

  • Xunto á Universidade de Oviedo e ao IEO-CSIC, o Centro Tecnolóxico do Mar abre un espazo para o diálogo nunha  primeira reunión de traballo do caso piloto de Galicia  desenvolta no marco do proxecto ESPARDE

Representantes do sector pesqueiro e das entidades implicadas no proxecto ESPARDE –Efectos do desprazamento espacial das flotas de pesca artesanal e costeira resultantes da conservación e planificación mariña– reuníronse hoxe na sede da Organización de Produtores Pesqueiros de Lugo, en Burela, coa finalidade de iniciar un diálogo sobre os efectos das medidas de conservación e de planificación mariña nas frotas artesanais do norte de Galicia.

Esta sesión organizada polo Centro Tecnolóxico do Mar, dependente da Consellería do Mar, serviu para establecer as bases dunha colaboración continuada entre investigadores e sector. A este primeiro encontro formal do caso piloto de Galicia asistiron, ademais de varios socios do proxecto, o presidente da Federación Provincial de Confrarías de Lugo, Basilio Otero; o xerente da OPP de Burela, Sergio López, e representantes da pesca de arrastre e de cerco.

Tras a benvida e a contextualización da situación actual da pesca en Galicia por parte de Jose L. Santiago, coordinador da área de Socioeconomía da Pesca do CETMAR, Laura García de la Fuente, coordinadora de ESPARDE e investigadora de Economía Aplicada na Universidade de Oviedo, presentou o proxecto e o seu alcance, con tres casos piloto: en Asturias, Cantabria e Galicia. De seguido,  Marta Ballesteros, científica titular do IEO-CSIC, sentou as bases da colaboración entre investigadores e sector, describindo o caso concreto de Galicia e iniciando unha conversa na que se puxeron de relevo as necesidades dos pescadores e armadores presentes.

O caso piloto galego de ESPARDE cobre a demarcación noratlántica, onde se estudarán os impactos derivados da coexistencia de Ecosistemas Mariños Vulnerables (EMV) e de usos formulados no plan de Ordenación do Espazo Marítimo. Entre outros temas falouse das prioridades e preocupacións das frotas afectadas nesta área. Dado que na zona de estudo de Galiza inclúense varias zonas con potencial para a enerxía eólica mariña (NOR2, NOR3 e NOR4) fíxose fincapé nelas.

Tendo en conta este contexto, CETMAR e os seus socios puxeron o foco no potencial de ESPARDE para xerar evidencias aplicables ás necesidades do sector e responder así á súa realidade operativa e socioeconómica. Incidieron na importancia de que o sector colabore activamente con datos e información de primeira man, que permitirá predicir escenarios a curto e medio prazo e, como consecuencia, mellorar a análise, a avaliación e a xestión dos efectos de posibles desprazamentos e restricións espaciais.

Os representantes do sector, pola súa parte, puxeron sobre a mesa os principais problemas que afrontan na actualidade, como o custo do carburante, as vedas temporais ou permanentes ou o futuro da eólica mariña, entre outros.

Destacaron tamén que os desprazamentos das frotas galegas son moi variables, dado que un barco pode estar en menos de 24 horas nun sitio completamente diferente, polo que de conseguir medir os impactos socioeconómicos dos desprazamentos, poranse sobre as mesas das administracións realidades con datos alén do número de desembarcos (tempos, produtividade, concentración de barcos nunha zona, etc.) e tomaranse decisións informadas con menos impacto no sector.

Ao remate da reunión acordouse celebrar outros encontros para recoller datos, falar dos avances do proxecto ESPARDE -que cualificaron de ambicioso e esperanzador- e propor medidas de xestión adecuadas.

Proxecto ESPARDE

Enmarcado no Programa Pleamar 2025, o proxecto ESPARDE analiza como as medidas de protección e ordenación do medio mariño inflúen nos desprazamentos da pesca artesanal e costeira no Cantábrico, así como na sostibilidade das comunidades pesqueiras. O seu obxectivo é comprender mellor os efectos sociais, económicos e ambientais derivados da reubicación das flotas de pequena escala como consecuencia das restricións espaciais nos caladoiros.

ESPARDE pon o foco en embarcacións con porto base en Galicia, Asturias e Cantabria, especialmente naquelas que operan en zonas suxeitas a limitacións actuais ou futuras. A iniciativa aborda un dos principais retos da política pesqueira actual: como as medidas de conservación modifican os patróns de pesca e condicionan a actividade das flotas artesanais.

Cooperación ao servizo da conservación mariña

By | Novidades | No Comments

CETMAR coordina, no marco do proxecto REDUCE, unha formación internacional en Senegal para reducir a captura accidental de megafauna mariña ameazada

  • A fundación dependente da Consellería do Mar está a liderar un taller que reúne en Dakar a unha trintena de especialistas de 12 países africanos para mellorar a vixilancia e a mitigación destas capturas nas pesqueiras da rexión

O Centro Tecnolóxico do Mar-Fundación CETMAR está a organizar e coordinar o desenvolvemento dun taller internacional destinado a fortalecer as capacidades técnicas e científicas dos profesionais de África na prevención e redución da captura accidental de megafauna mariña ameazada e protexida.

A actividade, que ten lugar esta semana na sede do Instituto Cervantes en Dakar, está organizada en colaboración coa Secretaría General de Pesca do Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación de España e co apoio da Embaixada española, e forma parte do proxecto europeo REDUCE, coordinado pola Universidade de Barcelona, ​​e do que o CETMAR é socio.

Co título Reducing marine megafauna bycatch in Northwestern African fisheries: advancing monitoring, mitigation and sustainability,  o taller reúne a unha trintena de profesionais de 12 países costeiros de África Central e Noroccidental. Entre os participantes inclúense expertos en pesca, especialistas en medio mariño, persoal de administracións pesqueiras, centros de investigación, universidades e organizacións non gobernamentais.

Como coordinador desta actividade, CETMAR contribuíu ao deseño e desenvolvemento do contido da formación e ao fomento da participación dos países da rexión. O seu traballo lévase a cabo en colaboración coas institucións que participan en REDUCE, un proxecto europeo financiado polo programa Horizonte Europa, que reúne a entidades científicas e organizacións especializadas para avanzar na redución das capturas accesorias de especies mariñas protexidas nas pesqueiras do Atlántico centro-oriental.

O programa combina sesións teóricas e prácticas impartidas por especialistas de renome internacional. O contido abarca temas como a gobernanza pesqueira, a monitorización electrónica da actividade pesqueira, a conservación da biodiversidade mariña, a avaliación do impacto da pesca nas especies protexidas e as medidas para previr e mitigar as capturas accesorias.

O obxectivo é mellorar a capacidade dos profesionais participantes para identificar, monitorizar e reducir as capturas accesorias de megafauna mariña, unha das principais ameazas para grupos de especies protexidas como cetáceos, aves mariñas, tartarugas e tiburóns.

Cooperación internacional ao servizo da conservación mariña

A celebración deste taller fortalece a colaboración entre institucións científicas, administracións pesqueiras e organizacións especializadas de Europa e África. Tamén destaca a importancia da cooperación internacional e o intercambio de coñecementos no desenvolvemento de solucións que concilien a actividade pesqueira coa conservación da biodiversidade mariña.

A iniciativa tamén está integrada nas accións do proxecto REDUCE (Redución das capturas accesorias de megafauna ameazada no Atlántico Centro-Oriental), que ten como obxectivo mellorar o coñecemento científico, as capacidades de seguimento e as medidas de mitigación das capturas accesorias de megafauna mariña ameazada nas augas do Atlántico Centro-Oriental.

Xunto a CETMAR, colabora nesta actividade o Instituto de Investigacións Mariñas-CSIC e a Universidade de Santiago de Compostela como socios de REDUCE, ademais da Universidade de Barcelona, BirdLife International, o Centro Interdisciplinar de Investigação Marinha e Ambiental da Universidade do Porto e o Partenariat Régional pour la Conservation de la zone côtière et Marine (PRCM).

Cooperación con Perú

By | Novidades | No Comments

CETMAR regresa a Sechura para traballar xunto ao Goberno de Perú por unha pesca artesanal e unha acuicultura máis rendible e respectuosa co medio mariño

  • Un convenio de colaboración coa Consellería de Presidencia, Xustiza e Deportes da Xunta de Galicia propicia este novo proxecto, que da continuidade ás actividades de fortalecemento de ambos sectores executadas no marco do anterior proxecto Mar de Piura

O Centro Tecnolóxico do Mar, dependente da Consellería do Mar, e o Ministerio de la Producción de Perú retoman a súa colaboración coa posta en marcha do proxecto “Fomento da Economía Azul Sechurana a través dun crecemento resiliente, competitivo e sostible do sector pesqueiro e acuícola da Baia de Sechura” (Sechura Azul).

Esta intervención ten como obxectivo principal contribuír á sostibilidade ambiental e produtiva dos medios de vida e das comunidades do sector acuícola e pesqueiro artesanal na Baía de Sechura (Piura, Perú).  Para a consecución deste obxectivo, CETMAR contara co apoio do Goberno peruano a través de diferentes institucións vinculadas ao sector.

Sechura Azul céntrase en facer que a pesca artesanal e a acuicultura en Sechura sexan máis rendibles e respectuosas co medio ambiente, promovendo a igualdade e outorgando ás mulleres un papel protagonista na xestión dos recursos hidrobiolóxicos para mellorar os seus ingresos familiares. A estratexia do proxecto, financiada pola Xunta de Galicia a través de Cooperación Galega, estrutúrase arredor de tres resultados clave.

En primeiro lugar, buscará mellorar a sostibilidade ambiental, a produtividade e a capacidade de xestión das explotacións acuícolas de cuncha de abanico na Baía de Sechura. Para iso, traballarase na optimización da produción de semente do bivalvo, garantindo unha calidade e cantidade suficientes, así como na monitorización de parámetros oceanográficos que melloren o cultivo deste molusco no seu medio natural, creando protocolos de mostraxe e sistemas de alerta precoz das condicións ambientais.

En segundo lugar, o proxecto centrarase nas asociacións de comercialización de produtos pesqueiros artesanais lideradas por mulleres. Neste sentido, organizaranse sesións de formación co apoio de asociacións previamente formadas noutras accións desenvolvidas por CETMAR na zona, como ACUIPESCA, VerTyCe e MARdePiura.

Para acadar este segundo resultado, transferirase coñecemento entre as asociacións, fortaleceranse as capacidades e afondarase na incorporación dunha perspectiva feminista nas normas operativas e de traballo para mellorar a trazabilidade dos seus produtos, xerando así unha maior confianza entre os potenciais compradores.

Finalmente, o terceiro resultado esperado é o fortalecemento institucional para mellorar a gobernanza dos recursos pesqueiros e acuícolas no norte do Perú. As accións previstas neste ámbito están dirixidas ao persoal técnico do Ministerio de la Producción, como as Direccións Xerais de Pesca e Acuicultura, o Fondo Nacional de Desarrollo Pesquero (FONDEPES) e o Instituto del Mar de Perú (IMARPE). Para iso, o proxecto inclúe intercambios técnicos entre Galicia e Perú para fomentar a coordinación interinstitucional e facilitar o desenvolvemento dunha estratexia de traballo que mellore as directrices aplicables á acuicultura e á pesca artesanal.

Primeiros pasos

A intervención proposta para este ano baséase en necesidades previamente identificadas a través de proxectos anteriores implementados por CETMAR na zona e céntrase na mellora da rendibilidade e sustentabilidade das cadeas de valor da pesca artesanal e da acuicultura cunha perspectiva feminista.

Así, está prevista unha sesión inicial de formación para as traballadoras e traballadores das Organizacións Sociais de Pescadores Artesanais (OSPAS), que comezará en outubro. Para este fin, CETMAR enviará dous expertos internacionais que impartirán formación teórica e práctica especializada na mellora da produtividade da cría de cuncha de abanico e participarán no deseño dun plan de seguimento e vixilancia das actividades de acuicultura.

Cuncha de abanico

Esta formación ten como obxectivo fortalecer as capacidades das OSPAS nun escenario climático exacerbado polos impactos previstos de El Niño na costa peruana nos próximos anos. Esta iniciativa terá un impacto positivo na resiliencia destas organizacións ante tales eventos climáticos, o que levará a unha mellor resposta preventiva e un plan de recuperación para a cría de cuncha de abanico, unha vez que se restablezan as condicións normais na baía.

Economía azul

By | Novidades | No Comments

A Xunta expón en Barcelona a súa Estratexia de Economía Azul como modelo sostible que conecta o coñecemento co territorio

  • A secretaria xeral técnica da Consellería do Mar, Marta Barreiro, e a directora de CETMAR, Rosa Chapela, participaron na xornada europea O impulso da economía azul en Europa: estratexias e resultados
  • A folla de ruta galega conta con máis de 114 millóns de euros e 40 accións estratéxicas, apoiándose na Oficina Técnica xestionada por CETMAR e en ferramentas como os GALP e o Plan de Cultura Marítima

A secretaria xeral técnica da Consellería do Mar, Marta Barreiro, e a directora-xerente de CETMAR, Rosa Chapela, participaron en Barcelona na mesa redonda Estratexias rexionais de Economía Azul’, dentro da xornada europea O impulso da economía azul en Europa: estratexias e resultados, celebrada no Parque de Investigación Biomédica.

Durante este foro, Barreiro debullou as liñas mestras da Estratexia de Economía Azul de Galicia 2024-2027, un instrumento transversal dotado con máis de 114 millóns de euros e 40 accións estratéxicas que involucra a 20 entidades para avanzar cara a un modelo de crecemento marítimo baseado na sustentabilidade ambiental, na protección da biodiversidade e na innovación tecnolóxica.

Durante a súa intervención, a representante autonómica salientou que Galicia non parte de cero, senón dunha realidade marítima consolidada e diversa que abrangue a pesca, o marisqueo, a acuicultura, a transformación mar-industria, a loxística portuaria, o turismo e o patrimonio costeiro. Marta Barreiro subliñou que “o verdadeiro reto da economía azul non consiste en engadir novas actividades sen máis, senón en conectar mellor o tecido que xa temos, facelo máis sostible e competitivo e preparalo para o futuro».

A secretaria xeral técnica incidiu na gobernanza da estratexia canalizada a través dun Consello Rector multidepartamental e da Oficina Técnica operada polo Centro Tecnolóxico do Mar (CETMAR) para monitorizar indicadores e avaliar resultados continuos. Ademais, remarcou a importancia de que a planificación estratéxica chegue de forma efectiva ás vilas costeiras mediante instrumentos con arraigo local.

Neste eido, puxo como exemplos o Plan de Cultura Marítima de Galicia Horizonte 2030 -desenvolvido coa Universidade da Coruña- e o papel dos Grupos de Acción Local do Sector Pesqueiro (GALP), que levan mobilizados 322 proxectos cun investimento superior aos 45 millóns de euros para xerar emprego, diversificación e dinamización socioeconómica. «A economía azul non se constrúe unicamente mirando cara ao mar, senón desde os propios territorios e comunidades que viven del», concluíu.

Por outra banda, no bloque dedicado aos impactos indirectos e ao valor territorial da economía azul, a directora-xerente de CETMAR, Rosa Chapela, interviu para falar dese impacto nos territorios e rexións de Galicia. Máis alá das repercusións directas no PIB, na pesca e na produción, a máxima responsable do Centro Tecnolóxico do Mar, dependente da Consellería do Mar, destacou a importancia de calcular o que non se reflicte habitualmente nas cifras de produción, como o valor que xera no territorio, a súa resiliencia, a interconexión destas actividades principais con outras e o impacto indirecto ou inducido da economía azul nas rexións galegas.

Dado que non existen indicadores que cuantifiquen estes datos, Rosa Chapela esbozou exemplos de metodoloxías e seguimento que está a implementar a Consellería do Mar a través do impacto territorial e socioeconómico dos proxectos dos Grupos de Acción Local Pesqueiros (GALP), as táboas de entrada-saída da pesca e a industria conserveira en Galicia -que tamén cuantifican os impactos indirectos- e a valoración económica de sectores esenciais nas áreas mariñas de Galicia a través do MARPLAN.