A Pesca de Lixo no marco da Directiva PRF: experiencias e retos no Atlántico
- O 6 de febreiro de 2026, o proxecto Free LitterAT organizou o seminario web titulado “Fishing for Litter in the frame of PRF directive: experiences and challenges in the Atlantic”, co obxectivo de intercambiar experiencias e identificar os retos derivados da implementación da Directiva (UE) 2019/883 sobre as instalacións portuarias de recepción de residuos xerados polos buques (Directiva PRF) e a súa conexión cos esquemas de Pesca de Lixo que veñen desenvolvéndose desde hai varios anos nos países europeos coa colaboración dos pescadores.
O evento, moderado desde a UBS, serviu como foro de intercambio de coñecemento entre representantes da Comisión Europea (DG Move), o Convenio OSPAR, KIMO, administracións competentes dos países do Espazo Atlántico (Irlanda, Francia, Portugal e España), portos e centros tecnolóxicos, permitindo compartir perspectivas sobre a xestión actual dos residuos pescados de maneira non intencionada, así como sobre os avances acadados e os retos pendentes para aliñar as prácticas operativas co marco normativo europeo.
Tras unha presentación xeral do contexto xurídico da Unión Europea, abordouse o papel da Directiva PRF na definición dos procedementos de seguimento, notificación e xestión do lixo mariño capturado pasivamente polos buques pesqueiros. Neste sentido, púxose de relevo a importancia de aplicar enfoques harmonizados na recompilación e comunicación de datos, así como de garantir a coherencia entre as prácticas nacionais e os requisitos establecidos a nivel europeo. Así mesmo, presentouse unha panorámica das accións impulsadas no marco do Convenio OSPAR en relación cos esquemas de Pesca de Lixo, abordando o seu grao de implementación no Atlántico Nordeste, as obrigas derivadas do Convenio e a súa aliñación coa Estratexia OSPAR 2030, en particular co Obxectivo Estratéxico 4 orientado á redución do lixo mariño, así como os principais avances, retos e oportunidades identificados, destacando o financiamento como un dos factores clave para a súa sustentabilidade a longo prazo.
CETMAR presentou os primeiros resultados do proxecto Free LitterAT arredor da temática do seminario, ofrecendo unha visión do estado de implementación da Directiva PRF, das prácticas actuais de xestión de residuos nos portos e da experiencia nos esquemas de pesca de lixo nos países participantes, subliñando a importancia de aproveitar a experiencia adquirida nestes proxectos para afrontar os requisitos da Directiva. Na presentación amosáronse tamén os recursos que o proxecto está a xerar: guías para a implantación das Directivas SUP e PRF, un inventario de boas prácticas e un paquete formativo que inclúe guía e infografías para reforzar a xestión deste tipo de residuos. Estes recursos estarán dispoñibles en https://goodpractices.freelitterat.eu/ e na web do proxecto https://freelitterat.eu/.
KIMO compartiu a súa ampla traxectoria no ámbito do lixo mariño, destacando a iniciativa Fishing for Litter, lanzada nos Países Baixos en 2004 e actualmente activa en 11 países europeos. Recoñecida como boa práctica pola Comisión Europea, HELCOM e OSPAR, KIMO coordina proxectos no Reino Unido, nos Países Baixos e en Bélxica, traballando estreitamente cos pescadores para recoller residuos, ofrecer orientación e recursos educativos e promover a reciclaxe, incluídos proxectos piloto como a Isle of Skye Fisheries Recycling Coalition en 2025.
Unha parte específica do seminario dedicouse á exposición de experiencias prácticas na Pesca de Lixo e na xestión dos residuos pesqueiros e portuarios en Portugal e España, Irlanda e Francia, nas que representantes de organismos públicos e entidades xestoras como DOCAPESCA, MITERD, MTU e Repechon les Oceans compartiron a súa experiencia e diferentes modelos organizativos e solucións operativas para facilitar a recepción, caracterización e tratamento adecuado dos residuos desembarcados nos portos, así como os recursos xerados para facilitar a súa xestión. Este é o caso do documento “Criterios Xerais para a Implantación de Esquemas de Pesca de Lixo” desenvolvido polo MITERD no marco do proxecto LIFE IP INTEMARES. Estas intervencións puxeron de manifesto a importancia da cooperación entre pescadores, autoridades portuarias, xestores de residuos e administracións competentes.
O Porto de Vigo destacou a mellora das instalacións de recepción, a experiencia en proxectos de residuos pescados incidentalmente e na limpeza de dársenas, subliñando a importancia de contar con infraestruturas e protocolos eficientes. AIMPLAS achegou a súa experiencia como centro tecnolóxico con ampla traxectoria no desenvolvemento de procesos de reciclaxe, así como a súa visión sobre os principais desafíos asociados á valorización dos residuos procedentes da pesca de lixo. Entre eles destacan a baixa calidade e elevada heteroxeneidade destes materiais, os altos custos de xestión fronte ao seu escaso valor de mercado, as limitacións tecnolóxicas existentes e a falta dun marco regulador e de responsabilidades claramente definido, así como a necesidade dunha maior coordinación entre os distintos actores da cadea de valor para avanzar cara a solucións de economía circular técnica e economicamente viables.
O debate permitiu tamén analizar os principais retos asociados á implantación da xestión dos residuos pescados incidentalmente e á continuidade dos esquemas de Pesca de Lixo, incluíndo as necesidades de infraestruturas, o mantemento da implicación dos pescadores, o uso axeitado dos contedores, a trazabilidade dos fluxos de residuos, a calidade dos datos e, moi especialmente, acadar a sustentabilidade operativa e económica a longo prazo destes sistemas mediante a identificación de mecanismos de financiamento. Destacouse especialmente a relevancia de contar con procedementos claros e cunha adecuada coordinación das responsabilidades entre os distintos actores implicados.
O seminario concluíu resaltando o valor engadido da cooperación transnacional e do intercambio de coñecemento, reafirmando o papel de proxectos como Free LitterAT como ferramentas clave para apoiar a aplicación coherente da Directiva PRF e contribuír á redución do lixo mariño na rexión atlántica.
